Tepelik
Prof. Dr. M. Zeki Kuşoğlu, "Millet olarak tarih yapıp tarih yazmadığımız gibi sanat yapıp sanat tarihi de yazmamışız." diyor ve yollara düşüyor. Bugünün antikacılarını, dünün hurdacılarını teker teker gezip Osmanlı eserlerinin izini sürüyor. Mübalağasız üç-dört müzeyi dolduracak sayıda eser görüyor; eksik, kırık ve tek olanlarını sanatımıza yeniden kazandırıp birçoğuna makalelerinde yer veriyor. Kuşoğlu, bu makaleleri ve araştırmaları geçtiğimiz günlerde 'Osmanlı Medeniyetinde 33 Kadim Sanat' adlı kitapta bir araya getirdi. Kaynak Yayınları'ndan çıkan kitap, Tanzimat'la birlikte kendimizi inkâr ediş sürecimizin geldiği boyutları, geride bıraktıklarımızın paha biçilmezliğini ortaya koyma adına önemli bir belge özelliği taşıyor. Yapım teknikleri ve yapıma temel olan Türk sanatı felsefesini ortaya koyan çalışma, 33 farklı dalda ele alınan sanatların tarihî serüvenini, ustalarının isimleri ve çalışma şekillerini, bu sanatların günümüzdeki izlerini kapsıyor.
Peki, kitapta hangi eserler var? Gümüş Mushaf mahfazaları, ibrik leğeni kapakları, kalem işi kalemkârlık, gümüş kakma, tombak, kemer ve toka, süslü ayna arkaları, yüzük, bilezik, tuğra, mühür, bâzubendler, tesbih... Eserlerin hepsi birbirinden şık. Kitapta bazı eserlerin yapımında kullanılan malzemelerin yanı sıra hikâyelerine de yer veriliyor. Kapı tokmakları ne anlam ifade ediyor, ibrikleri kim, nasıl kullanıyor, mezar taşlarına hat sanatı işleme geleneği nereden geliyor gibi sorulara cevap aranıyor. Yazar, Gölge Oyunu Karagöz'ü anlatırken kendi yaptığı figürlere de kitapta yer veriyor.
***
Tepelik: Tepelik, kadın fesleri üzerine dikilen veya doğrudan saç üzerindeki tülbent üzerine yerleştirilen gümüş ve altından yapılan baş süsü idi. Bölgelerin karakteristik özelliklerini taşırdı. Mesela Van'da sevadlı tepelikler, Mardin'de telkâri tekniğiyle yapılmış, Bitlis'te gümüş kakmalı ve ortası sivri olanlar hâkimdi. Zamanın yörük beylerinden çocuğu çok seven biri her doğumda eşine; doğan çocuk kız ise gümüş, erkek ise altın tepelik hediye edermiş.
Fincan zarfları:
Peki, kitapta hangi eserler var? Gümüş Mushaf mahfazaları, ibrik leğeni kapakları, kalem işi kalemkârlık, gümüş kakma, tombak, kemer ve toka, süslü ayna arkaları, yüzük, bilezik, tuğra, mühür, bâzubendler, tesbih... Eserlerin hepsi birbirinden şık. Kitapta bazı eserlerin yapımında kullanılan malzemelerin yanı sıra hikâyelerine de yer veriliyor. Kapı tokmakları ne anlam ifade ediyor, ibrikleri kim, nasıl kullanıyor, mezar taşlarına hat sanatı işleme geleneği nereden geliyor gibi sorulara cevap aranıyor. Yazar, Gölge Oyunu Karagöz'ü anlatırken kendi yaptığı figürlere de kitapta yer veriyor.
***
Tepelik: Tepelik, kadın fesleri üzerine dikilen veya doğrudan saç üzerindeki tülbent üzerine yerleştirilen gümüş ve altından yapılan baş süsü idi. Bölgelerin karakteristik özelliklerini taşırdı. Mesela Van'da sevadlı tepelikler, Mardin'de telkâri tekniğiyle yapılmış, Bitlis'te gümüş kakmalı ve ortası sivri olanlar hâkimdi. Zamanın yörük beylerinden çocuğu çok seven biri her doğumda eşine; doğan çocuk kız ise gümüş, erkek ise altın tepelik hediye edermiş.
