UMMAN'LA İLGİLİ MUHTELİF BİLGİLER

Oman’da Yabancı Sermayeli Şirket Kurmaya Yönelik Bilgiler:

Yabancı Yatırımların ülkeye girişi ve yabancı tüzel kişilerin Oman’da kurulu bir şirketi yönetmeleri için gerekli yasal düzenlemeler, 102/94 sayılı “Yabancı Sermaye Yatırım Kanunu” (FCIL) (Sultani Decree) ile belirlenmiştir. Bu yasal düzenlemeye göre, hissedarları Oman vatandaşı ve yabancı ülke vatandaşı olan bir şirket, karma (mixed) ticari şirket olarak adlandırılmaktadır. FCIL Kanunu’na göre, Oman vatandaşı olmayan gerçek yada tüzel kişilerin Oman’da ticari, sanayi ya da herhangi bir iş faaliyetinde bulunmaları için öncelikle Oman Ticaret ve Sanayi Bakanlığı’ndan yabancı sermaye yatırım lisansı almaları gerekmektedir. Karma şirketlerin kurulmaşı için gereken minimum sermaye miktarı 150,000 Oman Riyali (yaklaşık 400,000 Amerikan Doları) civarındadır. Söz konusu Kanun geregince, yabancı hissedarlı şirket kurulabilmesi için yabancı sermaye miktarına bağlı olmak üzere üç aşamalı onay süreci bulunmaktadır. Yabancı hisse payının şirket toplam sermayesinin % 49’undan az olduğu durumları kapsayan ilk aşama, Ticaret ve Sanayi Bakanlıgı’ndan alınan onaydır. Yabancı hissedarların payı toplam sermayenin % 65-70’i oranında ise ikinci asama olarak Yabancı Sermaye Yatırım Komitesi’nin onayı gerekmektedir. Son aşama ise yabancı hisse paylarının toplam sermayenin %70’inden fazla olduğu durumları içermekte olup, bu durumda Bakanlar Konseyi’nin onayının alınması zorunludur. FCIL, bir şirkette %100 yabancı sermaye bulunmasına izin vermektedir. Ancak, yabancı hissedar Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinden olmadığı sürece bu orandaki bir katılımın onay alması oldukça zordur. Vergilendirme: Yabancı hisse payı toplam şirket sermayesinin %70’ini geçmediği sürece, Oman’da bulunan şirketler aynı oranda vergiye tabidir. Buna göre, yabancı hisse payı %70 veya bu oranın altında olan şirketler için elde edilen kar oranının ilk 30,000 Oman Riyali vergiden muaf olup, geri kalan miktar için uygulanan vergi oranı %12’dir.

UMMAN YABANCI YATIRIMLAR YASASI VE YATIRIM ORTAMI

Oman ülkesine yabancı yatırım çekebilmek için önemli adımlar atmaktadır. Bu kapsamda yabancı sermaye mevzuatında önemli degisiklikler yapmış ve yabancı sermayeli şirket kurulması prosedürünü kolaylaştırılmıştır. Ülkede gelir vergisinin olmaması, kurumlar vergisinin % 12 gibi düşük bir seviyede uygulanması, sermaye ve kar transferlerinde kısıtlama olmaması birçok Körfez ülkesine nazaran Omanı daha çekici bir hale getirmektedir. Ayrıca yabancı yatırımlar için 10 yıllık vergi muafiyeti ve üretimde kullanılacak hammaddeler ve makine ithalatı için 10 yıllık gümrük vergisi muafiyeti diğer avantajlar arasındadır.

UMMAN - Muskat Menkul Kımetler Borsası

1988 yılında kurulan Sermayesi Piyasası Otoritesi piyasayı düzenlemektedir. 1989 yılında faaliyete geçen Muskat Menkul Kıymetler Borsası, henüz küçük bir borsa olmasına karşın gittikçe büyümekte ve derinleşmektedir. Nitekim 2006 yılı sonunda borsada temsil edilen hisselerin değeri 16,6 milyar dolara çıkmıştır.

Bankacılık ve Finans

1974 yılında kurulan Oman Merkez Bankası (CBO) hem para politikasını yürütmekte, hem de ticari bankaları düzenlemekte ve yönelendirmektedir. 16 adet ticari banka vardır. Bunlardan 7’si yerli şirketlere aittir. Ayrıca, 4 adet uzmanlaşmış banka bulunmaktadır. Bunlar: Oman İmar Bankası, Oman Kalkınma Bankası, Alliance İmar Bankası ve Oman Sanayi Bankası’dır.

Turizm

Petrole bağımlılığın azaltılması bağlamında ümit bağlanan sektörlerden biri de turizm sektörüdür. Bu nedenle, devlet turizm alanında yabancı yatırımları teşvik etmektedir. Oman 1980’li yılların başından beri adım adım çöllerini, dağlarını ve kıyılarını turizme açmaya başlamıştır. Oman Observer Gazetesinin haberine göre 2007 yılında Oman’ı 1 milyon 400 bin turist ziyaret etmiştir.

Umman'da İnşaat Sektörü Ve Sunduğu Fırsatlar

Oman son yıllarda dünya şirketleri için hem iyi bir yatırım yeri hem de inşaatla ilgili firmalar için iyi bir saha ve pazar olmuştur. Oman devleti ekonominin çeşitlendirilmesi ve altyapının güçlendirilmesi için bir çok büyük çaplı turizm, sanayi, elektrik ve su, karayolları, savunma ve havaalanları projeleri başlatmıştır. Nitekim, inşaat sektörünün GSMH’ya katkısı 2006 yılında %20 artarak 908 milyon dolara, 2007 yılında ise %35 artarak 1,224 milyar dolara çıkmıştır.

FINCORP (Şirketler Araştırma Bölümü) raporuna göre Oman Hükümeti 2005-2017 yıllları arasında 40 milyar dolarlık yatırım yapmayı öngörmektedir. Bu yatırımın 17 milyar $lık kısmı turizme, 21 milyar $’ı sanayiye , 546 million $’ı su ve elektrik projlerine, ve 59 million $ lık kısmı savunma projelerine, , $784 million $’lık kısmı da havaalanı yapımı ve genişletme projlerine ayrılmıştır.

UMMAN'DA İmalat Sanayi

Omanda ekonominin çeşitlendirilmesi ve petrol dışı sanayinin güçlendirilmesi bağlamında yukarda belirtildiği üzere, çeşitli atılımlar yapılmıştır. Bu alanda yapılan yatırımların toplam bedelinin 2020 yılına kadar 15 milar doları bulması beklenmektedir. Yapılan yatırımlar sonucu imalat sanayinin Milli Gelir içindeki payı artmaya başlamıştır. Nitekim 2005 yılında 2,555 milyar dolardan 2006 yılında 3,226 miyar dolara, 2007 yılında ise 4,050 milyar dolara çıkmıştır. 2007 yılında imalat sanayiinin GSYİH içindeki payı %10 civarında gerçekleşmiştir.

UMMAN'DA Balıkçılık

Balıkçılığın ülke GSYİH’na katkısı %1 in altında olsa da nüfusun yakklaşık dörtte birinin doğrudan yada dolaylı olarak bu sektörle ilgili olması nedeniyle, devlet tarafından önem verilen ve ciddi yatırımlar yapılan bir sektör olduğu söylenebilir. Söz konusu desteklere örnek olarak balıkçılık için limanların ve pazar yerlerinin inşası, balıkçılık yapmak isteyen genç Omanlılara gerekli teçhizatın sağlnaması gösterilebilir.

Ancak, 2007 yılında yaşanan Gonu felaketi nedeniyle Oman balık varlığının önemli bir kısmını yitirmiş olup, söz konusu stoğun yenilenmesinin zaman alacağı belirtilmektedir.

Oman sularında bulunan başlıca balıklar, ton balığı, kerevit, kaya balığı, ıstakoz, sardalye ve karidestir.

UMMAN HARİTASI

UMMAN'DA Madencilik

Madencilik de Oman’ın geleneksel geçim kaynaklarından biridir. Başlıca madenleri bakır, krom, nikel, demir, altın ve gümüştür. Ayrıca ülkede metalik olmayan alçı taşı, kireç taşı ve kaliteli mermer yatakları da bulunmaktadır. Ancak söz konusu sektörün GSYIH’a katkısı son derece düşüktür.

Omanın krom rezervelerinin 2 milyon tonun üzerinde olduğu tahmin edilmektedir. 2006 yılı itibariyle yıllık üretim 67 bin ton olan krom üretimi 1991 yılından beri Oman Krom Şirketi (OCC) tarafından yapılmaktadır.

Altının ticari anlamda işlenmeye başlanması 1994 yılında başlamış olup 2006 yılı itibariyle toplam altın üretimi 4,640 ons’tur.

Umman'da Balıkçılık

Balıkçılığın ülke GSYİH’na katkısı %1 in altında olsa da nüfusun yakklaşık dörtte birinin doğrudan yada dolaylı olarak bu sektörle ilgili olması nedeniyle, devlet tarafından önem verilen ve ciddi yatırımlar yapılan bir sektör olduğu söylenebilir. Söz konusu desteklere örnek olarak balıkçılık için limanların ve pazar yerlerinin inşası, balıkçılık yapmak isteyen genç Omanlılara gerekli teçhizatın sağlnaması gösterilebilir.

Umman'da Hayvancılık

Omanda küçük çaplı da olsa hayvancılık yapılmaktadır. FAO araştırmasına göre Oman’da 2005 yılı itibariyle 375 bin koyun, 1 milyon keçi, 355 bin sığır ve 123 bin deve bulunmaktadır.

UMMAN'DA TARIM

Tarım ve balıkçılık Oman’ın petrol öncesi temel geçim kaynaklarını oluşturmakta idi. Petrol sonrası tarımın GSYİH içindeki payı hızla azalmış ve %2’lere düşmüştür. 2007 Yılında Tarım+Balıkçılık’ın ürettiği değer 500 milyon dolar civarında olup GYİH’nın ancak %1,33’üne tekabül etmektedir. Bununla birlikte, nüfusun önemli bir kısmı hala tarım ve balıkçılıkla geçinmekte olduğundan önemini korumakta ve devlet tarafından desteklenmektedir. Örneğin, yeni barajlar ve su kanalları inşa edilmektedir. Tarım araç- gereçlerinin, gübrenin ve hayvan yemlerinin ithalinden vergi alınmamaktadır.

Enerji (Petrol ve Doğal Gaz) Sektörü:

Petrol Omanda 1962 yılında bulunmuştur, 1967 yılında itibaren de ihraç edilmeye başlanmıştır. Ülkenin petrol rezervleri diğer petrol ihracatçısı ülkelere göre sınırlı olup 2007 yılı itibariyle keşfedilmiş petrol varlığı 5,5 milyar varildir. Günlük 710.000 varil petrol çıkarıldığı göz önünde tutulursa, yeni rezervlerin keşfedilememesi halinde, ülkenin petrol varlığı 20 senelik bir ömre sahiptir. İşte bu nedenle, Oman başta sanayi ve turizm alanlarında olmak üzere çeşitli projelerle petrole bağımlılığını azaltmaya çalışmaktadır.

Omanda petrol üretiminin %90’ı doğal gaz üretiminin tamamı PDO (Petroleum Development Oman) şirketince yapılmaktadır. PDO’unun %60 hissesi Oman devletine aittir. Geriye kalan hissesinin %34’ünü Dutch/Shell Grubu, %4’ünü Total ve %2’sini ise Partex paylaşmaktadır.

UMMAN'DA İstihdam, Omanizyon ve Sosyal Güvenlik

Toplam özel sektör çalışan sayısının 2007 yılı itibariyle 132.000’i Omanlı olmak üzere 770.000 civarında olduğu tahmin edilmektedir. Buna kamu çalışanlarını da eklediğimizde toplam aktif işgücünün 900.000 civarında olduğu görülmektedir. Devlet toplam işgücünün %16’sını istihdam etmektedir. Oman uyruklu olanların yaklaşık %90’ı kamu sektöründe çalışmaktadır. Rakamlardan da anlaşılacağı üzere özel sektörde çalışanların %82’si yabancılardan oluşmaktadır. Yabancı işgücü içerisinde en büyük pay ise Hintli çalışanlardadır. Daha sonra Pakistanlılar, Filipinliler ve Bangladeşliler gelmektedir. Omanda çeşitli projeler yürüten Türk şirketleri bulunması nedeniyle 1.250 civarında da Türk (işçi, mühendis, proje müdürleri, formen vs.) çalışmaktadır.

UMMAN'DA Enflasyon

Oman’da, yukarıdaki tabloda da görüleceği üzere, 2006 yılına kadar geleneksel olarak çok düşük enflosyon artış oranları görülürken, 2006 yılından itibaren enflasyon canlanmaya başlanmıştır. 2003 yılında %0,2 olan enflasyon oranı, 2004’te 0,7’ye, 2005’te 1,9’a 2006’da 3,2’ye ve nihayet 2007 yılında büyük bir sıçrama yaparak %11,6’ya çıkmıştır. Son iki yılda meydana gelen artışın en önemli nedenleri olarak gıda fiyatlarındaki artış ki bu artış dünya ölçeğinde baş gösteren kıtlık tehlikesi nedeniyle 2008 yılında daha da büyüyecektir; temel inşaat malzemelerine olan büyük talep nedeniyle bu ürünlerin fiyatlarının artması ve yine arz yetersizliği-talep fazlalığı nedeniyle kiraların ve ev fiyatlarının artması gösterilebilir.

UMMAN'DA Özelleştirme

Serbest Pazar ekonomisine sahip Omanda özel sektörün gelecekte hayati bir öneme sahip olması beklenmekte ve istenmektedir. Bu çerçevede Hükümet; elektrik, su, atık su, telekominikasyon gibi bazı projelerini özelleştirme yoluna gitmektedir. Bu projelerde devlet, payının bir ksımını KİT’ lere (Kamu İktisadi Teşebbüsleri) devretmektedir.

Öte yandan 1999 yılında, Oman Ekonomik Konseyi kurulmuş olup, görevi özel sektörün Oman ekonomisi içindeki payının artırılabilmesi için önerilerde bulunmaktır.

Genel Ekonomik Durum ve Ekonomik Gelişmeler

Diğer Körfez Ülkelerinde olduğu gibi Oman Sultanlığı’nın da ekonomisi 1967’den beri büyük ölçüde petrole dayalıdır. Ülkenin 2007 yılı itibariyle keşfedilmiş petrol varlığı 5,5 milyar varildir. Petrol ve gazın Oman Devleti GSYİH içindeki payı 2007 yılı itibariyle %44’tür.

Petrol endüstrisi Omanın görece yüksek hayat standardı ve iyi bir alt yapıya sahip olmasının temel aktörü olmuştur. Petrol öncesi Oman ekonomisi balıkçılık, küçük çaplı tarım ve madenciliğe dayanıyordu.

Petrolün yanı sıra son yıllarda doğal gazın ülke ekonomisine katkısı artmaya başlamıştır. Gazın varlığı ilk kez petrol araştırmaları esnasında keşfedilmiştir. 2006 Yılı itibariyle ülkenin doğal gaz varlığı 795,2 Milyar m³’tür. Hükümet, yukarıda da belirtildiği üzere, 2020 yılına gelindiğinde petrolün GSYIH hasıla içindeki payını %9’a indirmeyi, buna karşın doğal gazın payını ise %10’ a çıkartmayı hedeflemektedir. Bu çerçevede, doğal gazın da temel girdi olarak kullanıldığı çeşitli sınai yatırımlar yapılmaktadır. Kısaca, ekonomi çeşitlendirilmeye çalışılmaktadır. Bu bağlamda, özellikle yapı malzemeleri, kimyasallar, baz metal ürünleri, tekstil ve hazır giyim, mobilya ve ağaç işleri, deri, ve yiyecek içecek sanayilerinde ithal ikameci bir politika ile yerel firmalar üretime teşvik edilmektedir.

Umman'da Temel Makroekonomik Göstergeler

Milyar $

Temel Göstergeler 2003 2004 2005 2006 2007

GSYIH (USD) 21.784 24.749 30.835 36.095 40,09

GSYIH (%Büyüme) 2.3 5.4 5.8 6.6 12,9

Enflasyon (TÜFE) 0.2 0.7 1.9 3.2 11,6

İhracat 11.670 13.381 18.692 21.6 24,7

İthalat 6.086 7.873 8.029 10.9 16

Dış borçlar 3.963 3.870 3.472 3.465 3.481

Döviz rezervleri 3.963 3.597 4.358 5.014 8.125

Umman'ın Demografik Yapısı

Oman nüfusunun yaklaşık % 25’ini yabancılar oluşturmaktadır. Yabancılar içinde Hintliler ağırlıkta olup ucuz işgücü olarak ülkede bulundurulan diğer ülke vatandaşlarını ise Filipinliler, Pakistanlılar ve Bangladeşliler olarak sıralamak mümkündür.

Omanlıların %90’ı kamu sektöründe çalışmaktadır. Uygulanan Omanizasyon politikaları ile özel sektörde çalışan Omanlı sayısı artırılmaya çalışılmaktadır. 2007 yılında özel sektörde çalışan Omanlı sayısı 56.000 civarındadır.

Oman oldukça genç bir nüfusa sahiptir. Nüfusunun % 24.4’ünü 10 yas altı, %29.3’ünü 10- 20 yas arası, %29.0’ını 20-34 yas arası, %10.2’sini 34-49 yas arası, % 7.2’sini ise 50 yas ve üzeri oluşturmaktadır.