1 Kasım 2026 Pazar

Bir Bedevinin Hikâyesi: Çvalına Kum Doldurması ve Filozofun Onu Kınaması

Bir bedevi bir deveye yemle dolu iki iri çuval yüklemişti.
O, her iki çuvalın üzerine oturmuştu. Bir söz atan kişi, ona soru sordu. 
Vatanını sordu ve onu konuşturdu; bu soru soruşta birçok inciler deldi.

Ondan sonra ona, "Bu her iki çuval ne doludur? Durumu doğruca söyle" dedi.
-Bedevi- "Bir çuvalımda buğday var, diğerinde kum; insan yiyeceği değildir" dedi.
-Filozof- "Sen bu kumları niçin yükledin?" dedi. -Bedevi- "Bu çuval yalnız kalmasın diye" dedi.
-Filozof- dedi: "O çuvaldaki buğdayın yarısını, akla uygun olarak diğerine dök. 
Böylece çuval hafifler ve deve de. -Bedevi- dedi: "Aferin, ey ehliyetli ve özgür bilge!
Böyle ince fikir ve güzel görüş; -ama- sen çıplak, yaya ve düşkünlük içindesin." 
Bilgeye acıdı ve iyi adamı deveye bindirmeye niyet etti.
Tekrar ona dedi: "Ey hoş sözlü bilge! Kendi durumundan da bir nebze anlat.
Sahip olduğun böyle akıl ve yeterlilikle sen bir vezir misin veya bir padişah mısın? Doğru söyle."
-O da- "Bu her ikisi değilim, halktanım. Hâlime ve elbiseme bak" dedi.
-Bedevi- "Kaç deven, kaç ineğin var?" dedi. -Filozof- "Ne bu, ne o; bizi araştırma" dedi.
-Bedevi- "Bari dükkândaki malın nedir?" dedi. -O- "Bizim için dükkân nerede, mekân nerede?" dedi.
-Bedevi- dedi: "O zaman, paradan sorayım; ne kadar para? Çünkü sen yalnız gidiyorsun ve öğüdün sevimli.
Dünya bakırını altın yapacak iksir, seninle birlikte; akıl ve bilginin incisi iç içe."
-Filozof- dedi: "Ey Arap'ın tanınmışı! Bütün mülkümde gece yiyeceğinin parası, yok vallahi.
Ayak çıplak, beden çıplak koşuyorum; kim ekmek veriyorsa, oraya gidiyorum. 
Benim için bu hikmet, fazilet ve hünerden, hayal ve baş ağrısından başka bir sonuç yok."
Sonra Arap ona dedi: "Yanımdan uzaklaş, uğursuzluğun başıma yağmasın.
O uğursuz hikmetini benden uzaklaştır. Senin konuşman, zaman halkına uğursuzdur.
Sen o yana git, ben bu tarafa koşayım; senin yolun ileriyeyse ben geri gidiyorum.
Bir çuvalımın buğday ve diğerinin kumdan olması, miras kalmış bu hilelerden daha iyidir.
Ahmaklığım, pek mübarek ahmaklıktır, zira gönlüm, azıklı ve canım takvalı.
Sen kötülüğünün azalmasını istiyorsan, senden hikmetin azalması için çalış."
Tabiat ve hayålden doğan hikmet, yücelik sahibi Allah'ın nurunun feyzi olmayan hikmettir.
Dünya hikmeti, zan ve şüpheyi artırır, din hikmeti feleğin üzerine götürür.
Zamanımızın zeki kötü kişileri, kendilerini öncekilerden ileri götürdüler.
Hile öğrenenler zahmetler çekmiş, işler ve hileler öğrenmiştir.
Fayda iksiri olan sabır, bağış, cömertlik ve ihsanı kaybetmişlerdir.
Düşünce, yol açandır, yol, padişahın ilerlediğidir.
Padişah, padişahın huzuruna gidendir; hazinelerle ve orduyla padişah olmaz.
Bu şekilde onun padişahlığı, Muhammed dininin saltanat izzeti gibi ebedî kalır.

 * Mesnevî; 2. Cild, 264, 265.Sh,  3162 - 3195. Beyitler

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder